Hoe houd je de kosten voor fontlicenties beheersbaar?

Door Jos Elsendoorn 15 april 2020

Typografie vormt een essentieel onderdeel van de merkidentiteit. Maar hoe zorg je ervoor dat het gebruik van fonts voor de organisatie goed wordt geregeld en de (licentie)kosten onder controle blijven?

Nieuwe brand identity, nieuw lettertype

Je bureau komt met voorstellen voor een nieuw ‘brandbook’ met daarin de belangrijkste richtlijnen voor de branding en communicatie van je merk. Net als kleurgebruik, fotografie en grafische elementen ontbreken ook typografische voorschriften zoals het gebruik van lettertypen en de toepassing daarbij natuurlijk niet. Maar hoe zorg je dat elke medewerker de beschikking heeft over deze fonts en zo ook in staat wordt gesteld de fonts te gebruiken in bijvoorbeeld brieven, presentaties, e-mail, etc.

 

Gratis fonts

standaard fonts

Een andere belangrijke vraag is “En wat gaat dat dan kosten?”. Je kunt er natuurlijk voor kiezen gratis standaard lettertypen te gebruiken die aanwezig zijn in Windows of MacOS, maar dat gaat uiteraard ten koste van het unieke karakter van jouw merk. Immers de keuze is beperkt en de hele wereld put uit dezelfde bron.

 

 

Een specifiek font gebruiken

Er zijn eindeloze keuzes en mogelijkheden om een bestaand font van een commerciële aanbieder aan te schaffen dat goed past bij jouw merk. Voor het gebruik moet worden betaald in de vorm van licenties. Hoe hoog de kosten zijn hangt erg af van onder andere het soort licentie, welke toepassingen en het aantal gebruikers. Bij grotere (internationale) ondernemingen kunnen de (jaarlijkse) kosten erg hoog oplopen.

Font-licenties-Monotype

Verschillende opties voor het aanschaffen van fontlicenties (Bron: Monotype)

 

Een eigen lettertype ontwerpen (Custom Font)

Custom lettertypen zijn niet nieuw. Al sinds de ontwikkeling van de boekdrukkunst worden lettertypen voor specifieke ondernemingen of toepassingen ontworpen. Zo zijn onder andere enkele heel bekende lettertypen vanuit de auto-industrie ontstaan. Ook werden lettertypen met een heel specifiek doel ontworpen zoals de telefoongids, bewegwijzering, etc.


renault-1

Enkele bekende voorbeelden van fonts ontworpen vanuit een merk of specifieke toepassing.

 

In de afgelopen jaren heeft die ontwikkeling onder meer door de digitalisering en globalisering echt vaart gekregen doordat de grote internationale merken custom lettertypen explosief zijn gaan inzetten voor hun branding en marketing.

Designmogelijkheden

Voor het ontwerpen van een eigen lettertype bestaan diverse mogelijkheden. Het is niet altijd noodzakelijk om een lettertype vanaf schets op te bouwen. Bestaande fonts kunnen als uitgangspunt dienen, worden aangepast, gecombineerd of zelfs alleen aangevuld met eigen unieke onderdelen.

 

Een compleet nieuw lettertype

Een eigen lettertype(familie) ontwerpen is geen sinecure. Een lettertype bestaat uit honderden karakters en elk karakter moet afzonderlijk worden ontworpen, getekend en vervolgens omgezet in een font dat aan veel technische en leesbaarheid criteria moet voldoen. Kortom: monnikenwerk.

schets

Van schets naar werktekening. Een behoorlijke klus voor een complete karakterset.

 

gotan

Een voorbeeld van een custom font van Go-Tan dat zorgt voor een unieke uitstraling en consistentie in (packaging)design.

 

Bestaand lettertype aanpassen

Het is ook mogelijk bestaande lettertypen aan te passen om een kosteneffectieve type-oplossing te creëren. Bijvoorbeeld om de unieke uitstraling van een merk vast te leggen, logo’s te verfijnen of voor specifieke toepassingen zoals verpakkingen of beeldschermtoepassingen.

 

gouda

Een bestaand lettertype is aangepast aan het logodesign. In dit voorbeeld is hier een zogenaamd 'layerd-font' van gemaakt met de binnenschaduw en buitenschaduw. Op deze manier kunnen met het ontworpen font alle tekst- en kleurcombinaties worden gebruikt in de diverse designtoepassingen.

 

Karakterset uitbreiden

Een lettertype kan ook worden uitgebreid aan specifieke wensen. Bijvoorbeeld extra karakters voor taalversies, cijferreeksen voor tabellen of specifieke keurmerken en symbolen die veel worden gebruikt. Door deze uitbreidingen in het font toe te voegen kunnen deze eenvoudig worden aangeroepen.

Dirk

Voor Dirk voegde we aan een bestaand lettertype een (rode) onderlijning toe zodat deze niet telkens handmatig in de opmaak hoefde te worden gemaakt. Dat zorgde voor veel tijdwinst en meer consitentie in de communicatie. Voor online toepassingen is een webfont ontwikkeld.

 

Handschriften en kalligrafie

Een bijzondere toepassing die de laatste jaren veel aan populariteit heeft gewonnen is het vervaardigen van 'handschriften' of scriptfonts. Kalligrafie en brushlettering zijn razend populair. De handmatige stijl en het authentieke karakter geven vaak een heel eigen karakter aan (logo- en verpakkings)ontwerpen.

Margaretha font

Handgeschreven brieven van Margaretha Turnor uit 1860 zijn gebruikt voor het ontwikkelen van een font.
Download Margaretha gratis

Download font

 

Een extra uitdaging vormt het ontwerpen van zogenaamde ligaturen. Extra karaktercombinaties om het handschrift zo natuurgetrouw mogelijk te laten overkomen.


Fineliner font

Fineliner is een font dat ik van mijn eigen handschrift heb gemaakt. Dit font bevat ook zogenaamde ligaturen om het er zo realistisch mogelijk uit te laten zien. (https://www.creativefabrica.com/product/fineliner/)

 

Praktische voordelen van een custom font

Naast het unieke en onderscheidende vermogen zijn er ook een paar belangrijke praktische voordelen om te kiezen voor het ontwerpen van een custom font:

  1. Merk consistentie: Het lettertype is consistent met de rest van de bedrijfsuitstraling.
  2. Stijlen & gewichten: Uitgebreidere lettertype families bieden de mogelijkheid om complexere typografische oplossingen te creëren en eventueel aan te vullen met bedrijfs- of merkspecifieke karakters.
  3. Taaluitbreiding: Merken worden steeds meer internationaal. Het huisstijl lettertype moet daarom alle talen spreken waar jouw bedrijf opereert.
  4. Cross-platform: Soms worden binnen bedrijven zowel Windows en Mac besturingssystemen als websites en apps gebruikt. Met custom fonts is dit geen probleem omdat ze op alle platformen perfect werken.
  5. Web fonts: Naast de toepassing op desktop computers kunnen van custom lettertypen ook web fonts gemaakt worden. Daarmee is de merkidentiteit zelfs in het internet optimaal zichtbaar.
  6. Kosten efficiëntie: Licenties voor normale lettertypen stijgen dramatisch naarmate het op meer computers geïnstalleerd wordt. Voor een bedrijf met veel (lettertype) gebruikers kunnen custom lettertypen een enorme kostenbesparing zijn.

 

Velux

Velux gebruikt een eigen lettertype om zo internationaal dezelfde uitstraling te hebben. Bovendien zijn op deze manier wereldwijd gebruiksrechten en licenties voor alle denkbare toepassingen geborgd.

 

Hein fontMeer informatie?

Benieuwd wat de mogelijkheden van lettertype-ontwerpen voor jouw merk kunnen opleveren?
Bel of stuur een mailtje naar Jos Elsendoorn

 

Informatie